راههاي دسترسی: شهرستان آران و بیدگل در 5 کیلومتري شمال کاشان پس از طی مسافتی در حدود 5 کیلومتر در جاده آسفالته به سمت شمال به 3 راهی کارخانه فولاد کویر میرسیم. از اینجا مسیر خاکی و اصلی مرنجاب در جهت شمال شرقی آغاز میگردد.

کویر مرنجاب در شمال شهرستان آران و بیدگل از توابع شهرستان کاشان در استان اصفهان قرار دارد. مرنجاب در اصل نام کاروانسرا و قناتی بوده است که در زمان شاه عباس صفوي بنا نهاده شد و پس از آن مناطق پیرامونی آن به کویر مرنجاب شهرت یافته است. در اصل منطقه مرنجاب جزیی از بیابان
بند ریگ است و در شمال آن واقع شده است.

این کویر از شمال به دریاچه نمک مسیله (آران و بیدگل) , از غرب به کویر مسیله و بیابان آب شیرین، از شرق به بیابان پشت ریگ و پارك ملی کویر و از جنوب به بیابان بندریگ و تپه هاي ماسه اي روان این بیابان و شهرستانهاي آران و بیدگل و کاشان محدود می شود. ارتفاع متوسط کویر مرنجاب از سطح آبهاي آزاد در حدود 850 متر می باشد قسمت عمده این کویر پوشیده از تپه هاي شنی و ریگزار است .

کویر مرنجاب از نظر پوشش گیاهی بسیار غنی است . عمده پوشش گیاهی منطقه شامل گیاهان شور پسند از جمله درختهاي گز و تاق و بوته هاي قیچ است پوشش جانوري منطقه به دلیل وجود آب و غذاي فراوان بسیار غنی است از جمله حیوانات موجود می توان به گرگ , شغال , کفتار , روباه شنی , گربه شن بزمجه , آفتاب پرست , انواع مارمولک , مار , عقرب , تیهو عقاب و شاهین اشاره کرد .

در سالهاي اخیر یک جفت پلنگ نیز در منطقه مرنجاب مشاهده شده است. جاده آران و بیدگل به مرنجاب و دستکن یکی از راههاي ارتباطی بوده که اصفهان را به شهرهاي کاشان، یزد، مشهد و تهران متصل می ساخته است. در زمان صفویه مسیر اصفهان(پایتخت) و مشهد از اهمیت خاصی برخوردار بوده است. مسیر مرنجاب، اصفهان را از طریق کاشان به جاده سنگفرش اصفهان-مشهد متصل می ساخته است.

این مسیر از گرمسار به طرف پایین منحرف شده و تا سیاهکوه ادامه می یابد و به جاده دستکن متصل می شود. دستکن در ادامه مسیر مرنجاب، محل انشعاب جاده اي بوده که کاشان را به گرمسار و ورامین مرتبط می ساخته و شاخه اي به طرف اردستان و شاخه اي به جانب یزد ادامه می یافته است.

پس از ساخت کاروانسراها، تامین آب مورد نیاز آن از ملزومات بوده است. آب مرنجاب توسط یک قنات به طول 2500 متر از قسمت شمالی کاروانسرا و در زمینهاي سست ماسه اي تامین گردیده است. کندن چاه هاي متعدد در این زمینهاي ماسه اي به قدري مشقت بار بوده است که این منطقه به مرد رنج آب مشهور میگردد و در مرور زمان براي سادگی تلفظ به مرنجاب تغییر می یابد.

در میانه مسیر جاده خاکی 45 کیلومتري، به شیب تندي میرسیم که به آن ” خطب شکن” میگویند. پس از عبور از خطب شکن در سمت شرقی مسیر، نمکزاري قرار گرفته که به چاه کنجه معروف است. طول این کویر در حدود 4 کیلومتر و عرض آن در حدود 2 کیلومتر است. این کویر در چاله اي آبرفتی ما بین کویر مرنجاب و شهر آران واقع گردیده . پس از عبور از خطب شکن در سمت شرقی مسیر، نمکزاري قرار گرفته که به چاه کنجه معروف است. طول این کویر در حدود 4 کیلومتر و عرض آن در حدود 2 کیلومتر است. این کویر در چاله اي آبرفتی ما بین کویر مرنجاب و شهر آران واقع گردیده . در حاشیه کویر زمینهاي پف کرده رسی به چشم می خورد . پس از خاکهاي پف کرده نوار باریکی (حدودا 500 متر) از حوزه خیس دور کویر را فرا گرفته و پس از آن قشر نمکی نا منظمی به چشم می خورد .در این کویر پلتفرمهاي نمکی دیده نمی شود.

این کویر حوزه آبریز رودخانه مشخصی نیست و از چشمه اي که در قسمت جنوب شرقی آن واقع شده به نام “چاه کنجه” تغذیه می شود. در ادامه مسیر مرنجاب پس از طی کردن مسافتی در حدود 35 کیلومتر از جاده خاکی به دو راهی دریاچه نمک میرسیم. این جاده براي عبور ایمن کامیون هاي معدن نمک که در قسمت غربی این نمکزار قرار گرفته احداث گردیده است. دریاچه نمک داراي فرمی شبیه به مثلت است که که راس آن به سمت شمال است. قاعده آن در حدود 65 کیلومتر و ارتفاع این مثلث 60 کیلومتر است.

زمین این دریاچه پوشیده از رسوبات نمک است که بر اثر انباشته شدن سیلابها و ابهاي سطحی در طول قرنها پدید آمده است . عمق نمک این دریاچه بین 5 تا 54 متر متغیر است که توسط لایه هاي خاك رس از یکدیگر جدا شده اند و بر روي حجم وسیعی از آبهاي زیرزمینی شور شناور است. با هر بار بارش و تبخیر آب در این دریاچه نمکهاي موجود کرت بندي هاي زیبایی به شکل پلی گن تشکیل می دهند که دیدن مناظر آن خالی از لطف نیست. پس از ورود به دریاچه نمک، کوه کم ارتفاعی در دید شمال شرقی خودنمایی میکند که کاملا توسط قشر سفید نمک احاطه شده است.

این جزیره معروف به سرگردان عاري از هرگونه پوشش گیاهی است. درباره دلایل ساخت قلعه و کاروانسراي( معروف به مرنجاب) در کنار دریاچه نمک، نقل است که شاه عباس با وجود ایجاد کاروانسرا و قلعه هاي متعدد در سراسر کشور، در این منطقه تأسیسات دفاعی تعبیه نکرده بود، چون تا آن زمان دشمنان به خاطر دریاچه نمک و گستره کویر، از این سوي به پایتخت هجوم نبرده بودند.

حمله ازبکها و افغانها از طریق دریاچه نمک به کاشان که تا اصفهان پیش رفتند، شاه عباس را به صرافت انداخت تا در سال 1012 قمري سریعاً یک پایگاه نظامی در این منطقه ایجاد کند و جلوي تهدیدات را بگیرد. بالاي کاروانسرا به شکل سنگرهاي دیدبانی است و ذکر شده است که همیشه 500 پاسدار مسلح در قلعه حضور داشتند و امنیت عبور کالا از چین به اروپا و بالعکس را در این منطقه تأمین می کردند. در فاصله 4 کیلومتري شرق کاروانسرا چاه آب شیرینی قرار دارد که به چاه دستکن شهرت دارد. وجود آب شیرین در این چاه بدلیل وجود فیلترهاي عظیم ماسه اي است که شورابه هاي زیزمینی را تصفیه کرده و آب نسبتا گوارایی با درصد نمک پایین در دسترس قرار میدهد. بهترین زمان سفر بهار و پائیز می باشد.

منبع :صد جائی که در ایران باید دید/ جمع آوري و تالیف: کورش مقصودي


هتل آفتاب اصفهان، میزبان میهمانان نصف جهان

تلفن رزرو سریع و مستقیم: 03135510600




رزرو هتل اصفهان