راههاي دسترسی: ارگ بم در شمال شرقی شهر بم در کرمان قرار دارد. ارگ بم از سمت شمال به رودخانه بم وصل است،

از سمت شرق به یخچال قدیمی و قسمتی از بقایاي مسجد رسول و باغ هاي دروازه، و از سمت جنوب به پارك تازه ساخت ارگ و قسمتی از محله حافظ آباد وصل شده و ازسمت غرب به محله مزار خواجه مراد متصل است.
ارگ بم بزرگترین بناي خشتی در جهان می باشد که از نظر نظامی و امنیتی در بالاترین نقطه شهر بم واقع شده است.در مورد زمان شکل گیري ارگ تاریخی بم اختلاف نظر وجود دارد. آن را مربوط به دوره هخامنشی و یا حتی مربوط به دوره اشکانی می دانند.

اما بیشتر بناهایی که تاقبل زلزله برپا بودند به دوره تیموري تا قاجار نسبت داده می شود .قسمت هایی مانند ایوان مساجد با مقیاس و اندازه هاي مختلف آن قدمت قدیمی تر(مانند قرن چهارم مربوط به دوره سامانیان تا قرن هفتم هجري در دوره سلجوقیان) را به یاد می آورد. ظاهرا ارگ بم در دوره قاجار بدون سکونت شد البته شک و شبهاتی نیز در این مسئله هست.ارگ بم شهر قدیم و قلعه قریب را شامل می شود که مساحت آن حدود 20 هکتار است و مساحت ارگ و قلعه قریب نیز با هم به حدود حدود شش هزار هکتار می رسد.

قسمت بالایی نیز شامل ارگ نیشین و فرماندهی نظامی تکمیلی می باشد و ساختمان هاي آن به قلعه روبرو هستند.

این ارگان شامل اشکال مختلف معماري مانند دیوار حصار، برج و نوار، دروازه هاي گوناگون، مسجد، بازار، گودال، کاروانسراها، مدرسه، حمام، زورخانه و محله هاي مسکونی با خانه هاي اشرافی و فقیرنشین، بخش فرمانداري با سربازخانه اصطبل، کارخانه، خانه فرمانده نیروهاي قبیله اي و بخش
حاکم نیز داراي یک دولت، یک عمارت چهار طبقه و یک برج دیدنی است.

با توجه به زمان تشکیل ارگ تاریخی بم، اختلاف نظرهایی وجود دارد که با دوره هخامنشی یا حتی دوره اشکانی مرتبط است. اما بیشتر ساختمان هایی که تحت تاثیر زلزله قرار داشتند، به دوره تیموري تا قاجار مربوط می شود .
قسمت هایی مانند ایوان مساجد با مقیاس و اندازه هاي مختلف آن قدمت قدیمی تر )مانند قرن 4 مربوط به سامانیان تا قرن هفتم هجري شمسی در دوره سلجوقی ) .ظاهرا در دوره قاجار ارگ بم بدون اقامت بود، شک و تردید نیز در این زمینه وجود دارد. در زلزلۀ 5 دي 1382 ، ارگ بم کاملا از بین رفت.
پروژه بازسازي ارگ بم با همکاري متخصصین ایرانی و ایتالیایی در سال 1390 به اتمام رسید. کشور فرانسه با تهیه نقشه ارگ بم و بانک جهانی هم با در اختیار گذاشتن مبلغ زیادي پول به این پروژه یاري رساندند. پس از زلزله به دلیل تخریب شدید ارگ بم یونسکو آن را در لیست آثار در خطر قرار داد
اما پس از بازسازي آن در سال 1392 آن را از فهرست میراث و آثار در خطر خارج کرد.ارگ بم در فهرست میراث فرهنگی یونسکو به ثبت رسیده است.
این بناي تاریخی در مسیر جادة ابریشم قرار گرفته و در سده 5 پیش از میلاد مسیح ساخته شده است و تا سال 1850 پس از میلاد نیز مورد استفاده بود.

کل بنا، یک دژ بزرگ است که درمرکز آن، ارگ بم قرار گرفته است، اما به علت عظمت و هیبت ارگ که در مرتفع ترین بخش مجموعه واقع شده است، به کل بناي دژ ارگ بم می گویند. مساحت این مکان تاریخی حدود 180،000 متر مربع است که با دیوارهایی به اندازه 6 تا 7 متر و با طول 1815 متر در برگرفته شده است. این ارگ از دو قسمت مجزا تشکیل شده است که هر قسمت ویژگی هاي منحصر به فرد را دارد.

حدود 67 برج در این مجموعه باستانی بم وجود دارد. در بعضی خانه ها حمام خصوصی بوده و در کنار بعضی از آنها اصطبل جدا از محل زندگی بوده است. تعدادي از خانه هاي ارگ صرف نظر از مقاومت ستو ن ها در 2 طبقه احداث می شدند.

مردم ارگ بم شفل هایی از قبیل کشاورزي و قالی بافی داشته اند. از دروازه دوم این ارگ قسمت
حاکم نشین ارگ دید دارد که بالاي کوه قرار گرفته است. مخزن آب و چاه در کنار اصطبل حیوانات قرار داشت .در اصل آب آشامیدنی محله ارگ از چاه موجود در حیاط خانه هاتامین می شده است. یک ورودي داشت که طاق ورودي آن قابل قیاس با قوس هاي دوره ساسانی می باشد. دروازه دیگر در ضلع
شمالی است که به محلی به نام کت کدم معروف است که استفاده چندانی از آن نمی شده است و کمی بعد از احداث حصار مسدود گشت. ارگ بم یک راه اصلی از بخش جنوبی به طرف حاکم نشین داشته و 2 گذر هم در راستاي آن و بخش شرقی و غربی دارد. در قسمت دروازه سوم بناهايفرماندهان
نظامی بوده است. آسیابی بادي که از زمان قاجار در ارگ بم بوده در بخش جنوب غربی قلعه واقع شده است.

قسمت حاکم نشین، داراي 2 بناي 4 فصل وخانه حاکم، برج مراقبت مرکزي، حمام، حوض و چاه بوده است. زمانی که دروازه هاي ورودي شهر را می بستند هیچ حیوان و انسانی نمی توانست وارد
شهر شود.

ساکنان شهر می توانستند به واسطه چاه آب، باغ ها و حیواناتی اهلی که در داخل ارگ وجود داشت مدت طولانی زندگی کنند. شهر توسط سربازان نظامی و دیوارهاي بلند و برج ها محافظت می شد. این مجموعه شامل چندین قسمت است: قسمت حکومتی در داخلی ترین دیوار واقع شده و
داراي دژ نظامی، عمارت 4 فصل، سرباز خانه، چاه آب با حدود 40 متر عمق و اصطبل با ظرفیت 200 اسب است. قسمت رعیت نشین که در اطراف بخش
حکومتی واقع شده است و شامل ورودي اصلی شهر، مسیر اصلی ارتباط دهنده ورودي شهر به دژ و بازار و در ادامۀ آن حدود 400 خانه و ساختمان
عمومی مانند مدرسه و مکان هاي ورزشی وجود دارد . 3 نوع خانه در این مجموعه دیده می شود که به بررسی آنها می پردازیم. 1- خانه هایی با 2 یا 3 اتاق4 اتاق براي خانواده هاي سطح متوسطجامعه، حتی برخی از این خانه ها ایوان – براي خانواده هاي فقیر و ضعیف تر اختصاص داده می شد 2- خانه هایی با 3هم داشتند 3- خانه هاي بهتر و اشرافی تر با اتاق هاي بیشتر با یک حیاط بزرگ و یک طویله در نزدیکی براي حیوانات. این خانه هاي به دلیل فصل هايمختلف سال در مکان هاي متفاوتی ساخته شده بودند. مانند خانه یهودیان و سیستانی ها. تمام خانه ها با خشت ساخته شده اند و ارگ بم قبل زلزله جزءبزرگترین مجموعۀ خشت و گلی در جهان بوده است. بهترین زمان سفر به اینجا فصول غیر گرم سال است.

منبع :صد جایی که درایران باید ببینید

جمع آوری و تالیف :کوروش مقصودی


هتل آفتاب اصفهان، میزبان میهمانان نصف جهان

تلفن رزرو سریع و مستقیم: 03135510600




رزرو هتل اصفهان