راههاي دسترسی: از تهران به سمت قزوین حرکت کنید، اگر مسیر جاده قدیم را انتخاب کرده اید باید از تاکستان عبور کنید تا به زنجان و پس از آن به سلطانیه برسید که در 36 کیلومتري زنجان قرار دارد. اگر مسیر انتخابی شما اتوبان قزوین به زنجان است باید از با استفاده از علائم خروجیوارد جاده قدیم شوید و مسیر را به شکلی که گفته شد ادامه دهید.گنبد سلطانیه با انشعاب از جاده اصلی و طی 5 کیلومتر در مسیر فرعی در میان دشت هاي اطراف خود را درخیابان اریباد شهر سلطانیه، به شما نشان می دهد
شهر زنجان پایتخت دولت ایلخانان مغول بوده است و این گنبد در سال 703 هجري قمري به دستور الجایتو یا همان سلطان محمد خدابنده که حاکم وقت بوده است ساخته شده است..کار طراحی این گنبد هشت ضلعی هم بر عهده شیخ فضل الله همدانی وزیر محبوب ایلخانیان بود.

گنبد در طول مدت ده سال توسط معماري به نام سید علی شاه به همراه 3000 کارگر این بناي زیبا را برپا می کنند .بعد از اتمام ساخت کار تزیین بنا آغاز شده و سه سالی زمان می برد .گنبد سلطانیه آرامگاه اُلجایتو است که بین سال هاي 1302 تا 1312 میلادي به دستور او در شهر سلطانیه (پایتخت ایلخانیان مغول)ساخته شد و از آثار مهم معماري ایرانی و اسلامی به شمار می رود. هشت مناره نیز در اطراف گنبد دارد؛ و قدیمی ترین گنبد دوپوش موجود در 25 متر می باشد در / 48 متر و قطر دهانه داخلی آن 5 / ایران است. رنگ گنبد آبی است. بر روي این اضلاع گنبد بلندي قرار نوشته اند. ارتفاع بنا 5 قسمت بالایی آن ساختمان دور تا دور اتاق ها و غرفه گرفته. خود گنبد از کاشی هاي فیروزه اي رنگ پوشیده و سقف داخل اتاق هاي بالا با گچ بري ها و آجرهاي رنگارنگ تزیین یافته است.

در حاشیه طاقها آیات قرآنی و اسماالله با خط جلی نوشته شده است. حکاکی هایی در آجرهاي دیوارها و سقف هاي رنگین بنا نیز دیده می شود .بنا دربرگیرنده دو دوره تزئینات می باشد. دور اول تزئینات آجر و کاشی بوده که به واسطه آجر و کاشی آیاتی از قرآن و نام الله و محمد و علی و نام سلطان نوشته شده است اما پس از مدتی به دلیلی ناشناخته سلطان محمد خدابنده دستور پوشانیدن تزئینات کاشی با اندود گچ را می دهد.گنبد این بنا سومین گنبد بزرگ جهان بعد از گنبد کلیساي سانتا ماریا دل فیوره، و گنبد مسجد ایاصوفیه است و البته از نظر ارتفاع گنبد کاووس بلندتر از گنبد سلطانیه است.

بعضی از تاریخ نویسان نوشته اند سلطان محمد خدابنده این گنبد و بناي عظیم را بنا کرد که اجساد امامان اول و سوم شیعیان یعنی امام علی علیه السلام و امام حسین علیه السلام را از آرامگاهاي خود به آنجا منتقل کند؛ ولی به علت مخالفت علما و خوابی که دید از این عمل منصرف شد. تعداد 110 پله اي که در بنا وجود دارد در حروف ابجد مترادف نام حضرت علی است و بیانگر ارادت سلطان محمد به این حضرت است.دالان هاي تودرتویی در سردابه این بنا موجود است که حدس زده می شود براي اجراي مراسم خاصی به کار می رفته است.

سلطان سفارش کرده بود که در سردابه دفن شود .الجایتو 2 سال پس از پایان ساخت گنبد در سن 34 سالگی بر اثر بیماري درگذشت .سرداب، محل دفن سلطان است اما عده اي از تاریخ نگاران این گونه نوشته اند که سلطان در جایی غیر از سردابه دفن شده است.

حتی حدس می زنند که سلطان محمد خدابنده پس از مدتی از اسلام روي برگردانده و دوباره به اصل خود برگشته و شمن شده و این دالان ها و فضاها براي اجراي مراسم مذهبی خاص پس از مرگ وي بوده است .البته جسد وي نیز به جاي دفن در سردابه، در کوه هاي اطراف دفن شده استگفته می شود در ساخت گنبد بزرگ شهر فلورانس از این گنبد الگوبرداري شده است. این بنا شامل 8 ایوان و 8 مناره است که گفته می شود از 8 در بهشت (ابواب البر یا درهاي نیکی) الگو گرفته است.

بنا دربرگیرنده دو دوره تزئینات می باشد. دور اول تزئینات آجر و کاشی بوده که به واسطه آجر و کاشی آیاتی از قرآن و نام الله و محمد و علی و نام سلطان نوشته شده است اما پس از مدتی به دلیلی ناشناخته سلطان محمد خدابنده دستور پوشانیدن تزئینات کاشی با اندود گچ را می دهد. گنبد سلطانیه شامل سه بخش اصلی ورودي، تربت خانه و سردابه است. سلطان الجایتو پس از نومید شدن از انتقال پیکر امیرالمومنین، مقداري از خاك نجف و کربلا را به سلطانیه انتقال داد و در ساخت قسمتی از گنبد استفاده کردکه به تربتخانه مشهور است.

البته کتیبه هاي گنبد و ساعت آفتابی نیز قابل توجه و حائز اهمیت می باشد. نورگیر هاي خارق العاده گنبد سلطانیه هر بیننده اي را مبهوت می کند. برخی نورگیرهاي این بنا را به ساعت آفتابی تشبیه کرده اند و از این ساعت آفتابی در مراسم مذهبی استفاده می شده است اگر نور از سوراخ گنبد اصلی بتابد زمان اذان ظهراست و نوري که از پنجره هاي بزرگ می تابد ساعت را نشان می دهد و نور پنجره هاي کوچک، حدود دقیقه را به نمایش می گذارد. بر همین اساس گفته می شود که هشت ضلعی بودنن بنا هم به همین علت است. بنا چندین بار در دوران مختلف مورد مرمت قرار گرفته، یکی از عجایب این بنا وزن گنبد است که با گذشت 700 سال از عمرش و با تحمل وزنی نزدیک به 1600 تن هیچ آسیبی ندیده و فقط در حدود 8 سانتی متر نشست کرده است.

بستر این بنا از طبقات فشرده شن و ماسه به عمق تقریبی 8 تا 10 متر تشکیل شده و از مقاومت بسیار خوبی برخوردار است.در دوره صفوي و قاجار ترمیم هایی روي این بنا انجام شده اما مرمت اساسی گنبد از سال 1348 تا حدود چهل سال بعد ادامه داشته و علی رغم دوره طولانی بازسازي این بنا ، متاسفانه روند تخریب و افتادن کاشی ها ادامه داشته و در برخی موارد دورنگی در رنگ کاشی هاي فیروزه اي مشهود است. در داخل فضاي گنبد و در زیر آن داربست هایی دیده می شود که توسط هیات ایتالیایی مرمت گر گنبد کار گذاشته شده و هنوز بدون آنکه تغییر بنیادي در مرمت صورت بگیرد در آنجا وجود دارد. .

در خارج از بناي گنبد موزه کوچکی وجود داردد که عکس ها و اشیایی در آن براي بازدید وجود دارد. گنبد سلطانیه در سال 1384 در فهرست جهانی یونسکو به ثبت رسیده است. بهترین زمان سفر فصول غیر سرد سال می باشد.

منبع : صد جائی که در ایران باید ببینید / جمع آوری و تالیف : کوروش مقصودی


هتل آفتاب اصفهان، میزبان میهمانان نصف جهان

تلفن رزرو سریع و مستقیم: 03135510600




رزرو هتل اصفهان